Махаббат және оның дәстүрлері туралы

Махаббат және оның дәстүрлері туралы
Ей, перзентім, адамның табиғи сұлулығы (сыпайы, биязы мінезі) болмаса, ғашық бола алмайды. Өйткені махаббат дегеннің өзі табиғи сұлулыққа байланысты екені даусыз. Табиғи сұлулық дегені-міз — оның ұнамдылығы. Әрбір ұнамды мінез-құлық пен келісімді көріктен әдемілік   пайда болады. Байқасақ, көп жігіттер ғашықтыққа бейім болады. Ал ауыр мінезді, салқынқанды жалқауларда ондай қасиет жоқтың қасы. Ғашықтық деген денедегі дерт сияқты. Ішкі жан дүниесі сезімтал жандар осындай дертке тап болады. Сен лажы болса ғашық болмауға тырысқын. Өйткені ғашықтық деген, шындығында, өте ауыр жағдай. Әсіресе, кедей-кепшік, қолы қысқа-лар үшін тіпті қиын іс. Оның дерті қанына өтеді. Ал қарт кісі болса, алтынсыз мұратына жете алмайды. Егерде сенің басыңа ойда-жоқ жерден ғашықтық түссе, оған таңданба. Бұл ақылды жандардың ісі емес. Ғашықтық деген сүйгеніне қолы жетпей, сағы-ныш сабырсыздығының нәтижесінде пайда болады. Білгенің жақсы, бір жылдық сағынып кездесудің рақаты — бір күндік айрылысу азабына тең. Неліктен ғашықтықтың бейнеті ауыр десең, сүйгенінен айрылу сәті бір азап болса, сағыныш сарсаңына түсіп, ғашы-ғыңның назары мен ажарын аңсап, ынтықтығың асқынуы бір азап. Егер ғашығың періште сияқты болса да, жұрттың жамандаған өсегінен құтыла алмайсың. Сені даттап, ғашығыңды өсек ету — халық-тың сүйегіне сіңген әдеті. Сондықтан сен өзіңді осы азаптардан сақтай білгін. Ғашықтықтан қашық жүр, ғашық болу ақылдылар ісі емес. Ақылды жандар — ғашықтықтан өздерін   сақтай білетіндер. Ғашық дегендер әуелі бір сұлудың суретін көреді. Көңілі ұнатқан соң құштарлық пайда болып, оның суретін қайта-қайта көргісі келе береді. Егер сен ғашықтықты көңілдің еркіне берсең, көңілің махаббат билігін қолына алып, ғашығыңды және бір көруге әрекеттенеді. Екі рет көруге әрекет жасайсың. Үшінші рет көріп, тілдесіп, жауабын алғаннан соң өз билігің қолыңнан кетеді. Содан соң өзіңді қанша тежегің келсе де, үдесінен шыға алмайсың. Лажсыздан құмар-лықтың құлы боласың. Бірінші көргеннен-ақ өзіңді ұстай біліп, көңіліңді ақылға билете білсең, жақсы. Басқа бір істермен шұғылдануға көңіліңді бөліп әуре-леніп, оның дидарын көрмейтін жерде тұрсаң, бір апта ғашықтық қасіретін басыңнан өткізіп, шыдасаң, ол пәледен өзіңді құтқарасың. Бірақ мұндай ерлік көп адамдардың қолынан келмейді. Мұндай дерттің емін тек ақылды адамдар ғана таба алады. Махаббат әрдайым ұзақ сапарға шығып, қайғы-қасіретпен өмір өткізу сияқты жағдайларды қалайды. Дос таңдай білгін, досыңның қызметі мен әңгімесінен рақаттанатын бол. Ондай адамдардан қол үзбе. Өйт-кені ғашықтық бір басқа да, достық бір басқа. Ғашық-тықта адам көңілсіз болады. Білгенің жөн, достықта кісі кейде көңілсіз, кей сәтте көңілді болады, ал ғашықтық өмірдің дені қайғы-қасіретпен өтеді. Адам жігіт кезінде ғашық болса, айыбы жоқ. Оны кім де болса кешіреді, «жігіттік қой» дейді. Егде тартқан кезде ғашық болу ерсі, ал қарттықта ғашық болу — сорақылық. Оны ешкім де кешірмейді. Қара-пайым халықтан шығып, қарттық шағыңда ғашық болсаң, оның шарасы жеңіл; егер падишалардан болсаң, ар-ұятыңнан айрылмай, ешкімге де көңіл бөлмегейсің, падиша қартайғанда ғашық болса — өте ауыр жағдай.   ************************************* Ә ң г і м е. Бабам Шамсал Маолий1 заманынан келе жатқан әңгіме, бір саудагердің бір көрікті қыз-меткер кұлы бар еді. Ол саудагер құлының бағасын екі мың динар деді. Ахмад Жағрий" әмірдің уәзірі еді, оған осы қүлды сатып алғын деп бұйырды. Ахмад Жағрий құлды екі мың динарға сатып алды. Гуріан қаласына әкеліп, әмірге көрсетті. Әмір құлды қабыл-дап, оған сүлгі ұстайтын қызметті тапсырды. Біраз уақыт, күндер өткен соң, әмір колын жуып тұрған кезде құлға көзі түсті. Көркі көңіліне ұнай кетті. Біраз күндер өткен соң, бұл көңілдегі жағдайды уәзірі Абул Аббасқа айтып: «Мына құлға бостандық бердім және қашықтағы пәлен деген қыстақтың иелігін осы-ған бердім. Осы жайлы жарлық жазып, оған әйелдікке бір қыз алып бергін. Сақалы шыққанша үйінде отыр-сын, тысқа шығушы болмасын» депті. Абул Аббас: «Айтқаныңызды жаныммен орындауға дайынмын. Сондағы мақсатыңыздың мәнін түсіндірсеңіз» деді. Әмір: «Мен бүгін сексен жасқа кірген шағымда па-дишаның ғашық болу кеселіне тап болдым. Мені алла тағала өз пенделерінің, яғни халық пен әскердің халі-нен хабар алып, мемлекетті баскару үшін падиша кылған. Егер мен бүгін махаббат мэселесімен болсам, халықтың хал-жайын ойламасам, халықтын, қарызы-нан қалай құтыламын» депті. Дұрыс жігіттің ғашық болуы кешірімді. Дегенмен, жігіт ғашық болған жағ-дайда да өз сырын алдырмай, саясат салтанатын (даналык жолдарын) аяқ асты етпеуі шарт. Ә ң г і м е. Есіткенім бар еді. Газн өлкесінде он ерекше құл бар еді. Осылардың біреуінің аты Нуш-тагин дейтін еді. Сұлтан Масғут оны өзіне бәрінен де дос деп іштартатын. Бірнеше уақыт осылай өте берді. Масғуттың қайсы құлды жақсы көретіні, яғни ғашығы кім екенін ешкім біле алмайды. Өйткені сұл-тан барлық құлдарына да бірдей қарайтын. Сұлтан Нуштагинді жақсы көретінін ешкімге де білдірмей бес жыл өткізді. Бір күні Сұлтан мас кезінде: «Атам Аязға жалақы, жер, ақша, қаражат тиісті еді. Бұлар-ды Нуштагинге беруге жарлық жазыңдар» деп бұй- Шамсал Маолиіі — Кайкаустын бабасы Қаустың есімі. "' АхмаО   Жагриіі — Бертельс   аудармасында   Ахмед   Сағдии,   түсініктерде Жағдий деп жазылған.   рық берді. Жұрт сонда ғана Сұлтанның мақсаты — Нуштагин екенін біледі. Ей, перзентім, мен саған бәрін де айттым, бірақ басыңа ғашықтық саудасы түссе, менің айтқанымды орындамайсың. Демек, ғашық болсаң, өзіңе лайықты жанға ғашық бол. Ғашығың Птоломей мен Аплатон- дай дана болмаса да, ептеп ақыл-есі болса, жеткілікті. (Менің білетінім, Жақыптың ұлы Жүсіп1 сияқ- ты болмауы мүмкін, бірақ біршама көзге көрікті болсын). Халықтың айтқандарына арзитындай, махаббатыңды орынды деп айтатындай болсын. Өйткені халық біреу жайлы әңгіме, өсек етуден бір сәт те тоқтамайды. Егер бір жерге қонаққа барсаң, сүйгеніңді өзіңмен бірге алып барма, егер ертіп бара қал- саң, көпшілік алдында бір-біріңді жаңа көргендей болмай, өзіңді еркін ұстай біл. Сүйгеніңді ешкім де жеп қоймайды. Жұрттың бәрі өзің сияқты жақсы көреді екен деп ойлама. Саған жақсы көрінгенмен, басқалардың көзіне жаман көрінуі де ықтимал. Оған қайта-қайта бірдеңелерді ұсынып, қасыңа шақырып, құлағына сыбырлама. Ондай әдеттен көпшілік әр түрлі күмәндануы мүмкін.    Қабуснама кітабынан

 

Ислам- менің таңдауым

Ислам- менің таңдауым

"Роже Бонгус"

 

Ислам адамды бақытпен қамтамасыз ететін ең соңғы және толыққанды дін. Исламның тағылымдары илаһи уахимен түсірілгендіктен жеке, әлеуметтік және саяси істер мен жүйелерде адамның қажетін өтейді. Егер Исламның заңдары мен бұйрықтары қаз қалпында толық және түзу орындалса, барлық қоғамдарда бейбітшілік пен қауіпсіздік орнап, барлық адамдар рахат, тыныштық, пен құрмет, абыройға бөленіп, қамсыздық және игі мінездің жоғары дәрежесіне жетеді.

Иман, аманатшылдық, адалдық, ықылас, кешірімділік, қайырымдылық, т.б құтқарылуға жеткіздіретін Исламның даусыз қағидалары болып табылады. Шын мәнінде Ислам өзінің бағалы тағылымдарымен қоғамда игі мінезді таратады. Мұндай мінез көптеген мұсылман еместерді де өзіне баурап алады. Францияда тұратын жаңадан мұсылман болған африкалық Роже Бонгус Исламның ахлақ діні екенін және игі сипаттар мен ахлақтық қағидаларды таратуына байланысты Батыстың онымен жауласып отырғанын қуаттайды.

Роже Бонгус француз тіліндегі  интернеттік басылымның жауапты басшысы, әрі бас редакторы. Бұл басылым Африка мәселелеріне, әсіресе Еуропада тұратын қара нәсілділердің мәселелеріне ден қойып таратылады. Осыған дейін христиан болған ол өзінің қалай Ислам дінін таңдағаны туралы былай дейді: "Мен Исламды қалай таңдағаным жайында айта алмаймын. Мен исламды қабылдап, осы дінге өттім дей алмаймын, демек Алла тағала маған мейірін төгіп, мені таңдап, қабылдаған болатын. Алла Тағала мені тура жолға жетектеді." Бонгус мырза Еуропадағы Исламға бет бұрысты бұрын- соңды болмаған деп атап, былай дейді: "Мен Ислам дініне бұрын- соңды болмаған бет бұрыстың бір мысалымын. Батыста Исламға қарсы шынайы күрес бар. Батыс шынымен-ақ, Исламнан сескенеді. Батыс елдерінде Исламға қарсы кең көлемді насихат бар. Дәл осы насихаттар халықтың Батыс соншама қорқатындай Ислам деген не? Және оған қарсы осыншама насихат жүргізетіндей бұл дін не дейді  деп білуге құлшыныс танытуына себеп болып отыр. Сондықтан көптеген адамдар Ислам туралы зерттеуге кірісті. Бұл зерттеулер олардың көбінің Исламды қабылдауына әкеп соқтырады. Жаңадан мұсылман болған көптеген еуропалық пен африкалықтың тәжірибесі болған өзімнің жеке тәжірибемді айтайын. Мен журналист ретінде Исламға қарсы осыншама шабуылдарды көргенде, Ислам туралы оқып, зерттеу арқылы Исламның хақ екеніне көзім жетті."

Ахлақтық көркем сипаттарды тәрбиелеу адамды жаратылыстың түпкі мақсаты болып табылатын кемелдік жолына қою үшін Алла елшілерінің ең маңызды пайғамбарлық мақсаты болған. Жарықтық пайғамбардың Исламды  үгіттеудегі табысы Алланың растауы мен жәрдемінің арқасында болды. Алайда ең маңызды факторларының бірі пайғамбардың ахлақтық тартымдылығы еді. Алла елшісінің бойындағы адамгершілік үздік сипаттар мен ахлақтық қағидалар оның қатал дұшпандарын да әсерге бөлеп, мойынсұнуға мәжбүрлеп, достарын да өзіне баурап алатын. Хазірет Мұхаммедтің өзі былай дейді: "Расында мен игі ахлақты толықтыру үшін келгенмін". Бонгус  мырза да жаңадан мұсылман болған азамат ретінде Исламның көркемдігін ахлақтық тағылымдарынан көріп, былай дейді: " Батыста ахалқсыздық кең тараған. Ислам мұны қабылдамайды. Ислам ахлақты тарататын ахлақ діні болып табылады. Батыс пен еуропалық елдерде халық ахлақтың жоқтығын сезінген. Сондықтан Исламның ахлаққа ерекше көңіл бөлуіне байланысты  Исламға бет бұруда. Олар өздерінің психикалық және рухани қажеттіліктерінің шешімін Исламнан табады. Меніңше, Исламның ілгерілеуінің ең маңызды көрсеткіштерінің бірі- ардақты пайғамбардың игі мінезі мен адамдарға қатысты тартымды қылығы болған. Ислам діні кемсітушілік пен басымдық құмарлықты ешқашан қабылдамайды. Ислам пайғамбары құлдарды босататын. Дегенмен бүгін Батыс әлемінде құл иеленудің жаңа түрі пайдалы сауда ретінде шынайы талқыланып отыр".

Батыс елдері, атап айтқанда АҚШ демократия мен бостандықты қорғаушысымақ болғанымен, олардың ұстанымдары іс жүзінде осындай саясат жүргізбейтінін, керісінше бұрынғысынша көбірек пайдаға қол жеткізу үшін тек бір құралы ғана болып табылады. Батыс елдерінде мұсылмандардың бостандықтары жаппай аяққа тапталып, Исламның нұрлы шырайы бұзық көрсетілетінін байқауға болады. Бір қызығы Батыс сөз бостандығы дауымен Ислам мен жауласып, мұсылмандармен күреседі. Жаңадан мұсылман болған журналист Роже Бонгус Батыстағы Исламға үрке қараудың себебін былай деп түсіндіреді: "Батыс бір қолына спиртты ішімдіктерді ұстап отырған адам сияқты. Бұл оның негізгі саудасы. Онымен көңіл көтеріп, бұзықтық жасайды. Сол себепті ахлақ діні ретінде Исламнан сескеніп, қарсылық танытады. Өйткені Ислам бұзықтықтың қатал әрі шынайы қарсыласы. Исламның бұл қарсылығы сол пайдалы сауданы құртады. Бұл Исламға үрке қараудың негізгі себептерінің бірі. Екінші жағынан Батыстағы мұсылмандар шындығы Батыс БАҚ-тарының Еуропа мен Америкада тұратын мұсылмандар жайлы ұсынатын бейнеге қайшы келеді".

Ол сондай- ақ, Батыстағы мұсылмандардың жағдайын былай деп баяндайды: "Батыстағы және Франциядағы мұсылмандардың көбісі көрнекті тұлғалар деп нық сеніммен айта аламын. Бұл жоққа шығаруға келмейтін шындық. Бағымызға орай әлеуметтік мәртебенің осы деңгейі Батыста таразы басын мұсылмандардың пайдасына ауырлатады. Алайда БАҚ- тар шындықты басқаша етіп көрсетеді. БАҚ- тар еуропалық елдерде тұратын мұсылмандарды мәдениетсіз және қатігез деп көрсетеді. Бірақ бұл мүлдем шындыққа жанаспайды. Тура Батыс БАҚ- тарының Ирандағы әйелдердің жағдайы туралы айтып отырғанына ұқсайды. Олар Иранда әйелдер жұмыс істемейді. Қоғамға араласпайды. Тек үйде және асханада болады дейді. Бірақ Ирандағы шындық олардың жазуларына тым қайшы".

Парсышадан аударған: Жапарбай Шадкам

Ислам- менің таңдауым Ивонне Ридли

Ислам- менің таңдауым

 Ивонне Ридли

 

Жаңадан мұсылман болған Британия азаматшасы Ивонне Ридли ханым: "Мен шындығында Құранды оқып, содан кейін қайтадан киелі кітапты оқыдым. Бұл жолы оның бастауын табуды ойладым. Құран кітабы түсірілгеннен күні бүгінге дейін еш өзгермегенін байқадым. Алайда Інжілдің алғашқы тақырыбы Иса пайғамбардан 70 жыл кейін жазылған."

Ивонне Ридли ханым- тілші- журналист. Ол Исламды қорғаған ашық көзқарастарына байланысты еуропалық мұсылмандар арасында танымал. Ридли 1959-шы жылы Британияда дүниеге келді. Ол Британияда шығатын "Daily Mirror" газетінің тілшісі ретінде 2001-ші жылы Ауғанстанға сапар шекті. Біраз уақыт талибан тарапынан Америка үшін тыңшылық жасады деген айыппен ұсталды. Алайда Ауғанстан АҚШ тарапынан жаулап алынғаннан кейін бостандыққа шығарылып, Британияға қайтты.

 "Ислам- менің таңдауым" атты тізбекті мақаламыздың жалғасында осы мұсылман белсенді журналистпен жақынырақ танысатын боламыз.

***************************

Ивонне Ридли ханым жоғары білімі бар бір христиан еді. Ол жексенбі күндері шіркеуде сабақ үйрететін. Шіркеудің хор тобында ән салатын. Ол Лондонға барғаннан кейін Сән Джеймс шіркеуінің ғылыми тобының мүшелігіне таңдалды. Ридли ханым өзінің қалай мұсылман болғанын былай деп баяндайды: "Мен шіркеуге жиі барушы едім. Бұл көптеген адамдардың ойынша шектен тыс діни фанатизмнің белгісі деп саналады. Сондықтан мен жоғары білімі бар және христиандықты жақсы білетін кісі ретінде Құран оқуға кірістім. Бұл зерттеуім көп ұзамай рухани сапарға ұласты. Осының бәрі шамамен 30 ай, яғни екі жылдан астам уақытқа созылды. Содан кейін ресми түрде мұсылман болдым. Көптеген адамдар үшін менің мұсылман болғаным таңсық жайт болуы мүмкін. Мен зерттеулерім аяқталғаннан кейін өз бойымнан ғажайып рухани күш сезіндім. Осы зерттеулердің нәтижесінде көзім жеткен ақиқаттар мені таңғажайып әсерге бөледі. Ерекше бір қырына сілтеме жасай алмаймын. Алайда оның себебін христиан әлеміне қатысты қалыптасқан болымсыз көзқарас деп баяндауға болады. Израильдік сарбаздар Иса пайғамбар дүниеге келген христиандардың ең киелі мекені Бейт Лаһм қаласындағы Меһд шіркеуіне (Church of Navtivity)  оқ жаудырды. Алайда христиандар мен олардың діни қайраткерлері қол қусырып отырып, үнсіздік танытты. Олар үшін ең киелі діни орынды қорлаудың мәнісі болмағанда, мен қалай тағылымдары мен сөздеріне бой ұсына аламын?."

Ислам діні мен Құранның әйел құқығына деген көзқарасы үнемі көптеген адамдардың назарын өзіне аударып отыр. Исламның пайда болуымен әйел бейнесін қаптаған шаң- тозаң мен кемсітушілік аластатылып, оның адами ұлылығы қайтарылды. Осылайша әйел өзінің өмір мен қастерлеу және құрметтеу құқығына ие жан екенін сезінді. Мысырлық теоретик Сейд Құтыптың бұл жөнінде көркем сөзі бар. Ол былай дейді: "Егер илаһи шариғат- Исламдағы қастерлеу мен құрметтеу болмағанда әйелдің өзінің шын болмысына қол жеткізуі мүмкін болмас еді. Ислам лайықты және тиісті тәсілмен күллі адамзатты- әйел не ер адам болсын құрметтеп, илаһи рух бойына дарыған адамзаттың асқақ мәртебесін кескіндеді. Осылайша әйел өзінің лайықты мәртебесіне қол жеткізді".

Ридли ханым Исламның әйел туралы көзқарасын қарастырып, әйелдің Исламдағы маңызына таңданып, былай дейді: "Құранда әйел мәртебесінің сөз болғанына таң қалдым. Өйткені Құран әйелді айыптап, жәбірлемегені былай тұрсын, тіпті олардың еркіндігін сөз етіп, құндылық, адамгершілік, ғылым мен білім үйрену құқығын және т.б тұрғыдан әйел мен ердің теңдігін ашық баяндайды. Мен ажырасу және әйелдің меншіктік құқығын зерттегенде, отбасы сотында жаңадан бекітілген заң сияқты заманауи және көш ілгері болып көрінді. Меніңше көптеген заңгерлер өздерінің дау- дамайларын дәлелдеу үшін Исламның азаматтық заңдарына жүгінеді... Бәрінен де таң қаларлығы, Исламның әйел үшін егер қаласаңыз үйде жұмыс істеңіз, қаламасаңыз істемеңіз деген үйде белгілеген құқығы еді. Бұл Исламның үй шаруашылығымен айналысып, бала тәрбиелейтін әйелді құрметтеуі болып табылады. Мен Батыстағы кейбір әйелдерден жұмысы жайында сұрағанда олар басын салбыратып, ұялып, қызарып үй шаруашылығымен айналысатындығын айтады. Алайда ислам әйелдің үйде және отбасында болуын ардақтайды. Исламға қатысты мәліметтерім көбейген сайын оның хақ және ақылға сай екендігі мен үшін көбірек айқындалды".

Ивонне Ридли ханым жаңадан мұсылман болған көптеген адамдар сияқты хиджапты құрметтейді. Бұл жөнінде ол былай дейді: "Батыс хиджабқа зұлымдық пен басып- жаншудың белгісі ретінде қарайды. Дегенмен мен қазір хиджабтың бостандық беруші екенін өзгелерден жақсырақ білемін. Хиджаб бізге күш береді. Мен осы киіммен көшеге шыққанда өзімді күшті сезінемін. Хиджаб туралы әр түрлі көзқарастар бар. Кейбіреулер хиджаб кигендер шын мәнінде өзін- өзін көрсетуден қорқады және өздеріне сенімсіз деп ойлайды. Мен керісінше, хиджаб киген жан өзінің болмысын ашық түрде көрсетіп, "мен бір мұсылман әйелмін" дегісі келеді деп ойлаймын. Хиджаб менің өмірім мен қауіпсіздігімді сақтауда аса үлкен рөл атқарады. Мен хиджабты паналап, өзімді қауіпсіздікте деп сезінемін".

Құран- ардақты пайғамбарымыздың ең үлкен мұғжизасы. Ол үнемі Хақты іздеуші адамдарды өзіне баурап алады. Өзі де мол мұғжизаларға ие. Құранның ең жарқын ерекшеліктерінің бірі- оның аяттары бұрмаланбаған. Алла Тағаланың өзі кейбір аяттарда осы илаһи кітапты бұрмалаудан аман сақтайтынын қуаттап, "Хижр" сүресінің 9-шы аятында: "Расында Құранды Біз қорғаушымыз",- дейді. Осы аят Құранның тазалығына кепілдік береді. Өйткені, Құран- Исламның тірі құжаты және пайғамбарлықтың дұрыстығының баянды дәлелі болып табылады. Сондықтан үнемі апаттардан қорғалып, аман қалуы керек. Құран аяттарының ұзақ жылдар өтсе де бұрмалауға ұшырамауы көптеген адамдарды осы илаһи кітапқа қызықтырып отыр. Ивонне Ридли ханым бұл жөнінде былай дейді: "Мен шындығында Құранды оқып, содан кейін қайтадан киелі кітапты оқыдым. Бұл жолы оның бастауын табуды ойладым. Құран кітабының түсірілгеннен күні бүгінге дейін еш өзгермегенін байқадым. Алайда Інжілдің алғашқы тақырыбы Иса пайғамбардан 70 жыл кейін жазылған. Біз журналист ретінде бір оқиға болғаннан бір тәулік өткеннен кейін оқиға орнына барғанда көптеген қарама- қайшы хабарларды естимыз. Ал сонда 70 жыл кейін жазылған тақырыппен не болады десеңізші. Әрине мен Інжілдің беделін түсіргім келмейді. Інжіл- киелі кітап. Көптеген тақырыптары көркем және аспандық. Бірақ нақтылық жоқ. Өйткені көп жылдар өткеннен кейін жазылған. Сондықтан біз бұл кітаптан қарама- қайшылықтарды көреміз. Мен егер біреуге Інжілді бере сал деп сұрасам, ол маған "қай Інжіл керек?" дейді. Өйткені бізде Інжілдің неше түрлі нұсқалары бар".

Жаңадан мұсылман болғандардың көбісі Исламға иман келтіргеннен кейін отбасы мен достарының қарсылығына тап болып, көп қиындық көреді. Десе де иманның тәттілігі мен Исламға деген сенімге байланысты бұл тауқыметтер олар үшін оңай және өтпелі болады. Ивонне Ридли ханым бұл жөнінде былай дейді: "Мен мұсылман болғаннан кейін көптеген достарым менен алыстап кетті. Әрине әке- шешемнің пікірінше, "қауіпті және бұрыс жолға қадам басқан едім". Десе де олардың көбісі біраз уақыттан кейін маған қарай қайта оралды. Өйткені олар менің сол бұрынғы кісі екенімді және бұрыннан әлдеқайда белсенді, сергек және сау болғанымды және жақсы істермен айналысатынымды біледі. Жақсы сөйлеймін, өзіме деген сенімім де арта түскен. Сондықтан олардың барлығы өздерінен не болып қалды сонша деп сұрайды. Меніңше, христиандық- мұсылман болу үшін жақсы негіз болып есептеледі."

Ридли шебер тележүргізуші, әрі тілші ретінде исламдық БАҚ- тардан көрінеді. Қазір ол Ирандағы "Пресс ТВ" арнасында тележүргізуші болып қызмет атқарады.

Ол қазір мұсылман болғаны үшін өзге британдық мұсылмандар сияқты өз елінде 2-ші сұрыпты азаматқа айналған. Бірақ сонда да нық сеніммен: "Әр кез хиджаб киген мұсылман көрсем, танысам да танымасам да оған қарап күлімсіреп: "Асслаумұғалайкум", яғни сізге есендік пен бейбітшілік болсын,- деймін. Сіздер де хиджаб киген әйелді көрген сәтте оған сәлем беріңдер",- дейді.

 парсышадан аударған: Жапарбай Шадкам

 

Ислам- менің таңдауым , Әбдолла Армада

Ислам- менің таңдауым

 

"Әбдолла Армада"

Жаңадан мұсылман болған Әбдолла Армада: "Алланың бар екенін мойындап, оқып, зерттеп нағыз Исламмен танысқаннан кейін ақиқатқа қарсы тұра алмадым. Ақыры нық сеніммен тілімді кәлимаға келтірдім. Мұсылман болу өмірімдегі ең үздік таңдауым болды. Әр күні Исламды жан- тәніммен қабылдауға маған еркін ой берген Құдайға шүкір айтамын."

**********************

Ислам ең соңғы және ең толық дін ретінде бірқатар наным- сенім, ғибадаттар мен ережелерден тұрады. Соларды бұлжытпай орындау адамды дүние мен ақиретте бақытпен қамтамасыз етеді. Әр адам осы пәк діннің пайдалары мен артықшылықтарының игілігін көре алады. Исламдық таным мен оның үкімдері адамның болмыс- бітімі мен ақылына негізделіп, адамдарды өзіне қарай баурап алады. Сол себепті ақиқаттың ізінде жүрген кісілер егер Исламның жемісті, әрі өркениетті тағылымдарын білсе, оған бет бұрады. Жаңадан мұсылман болған Әбдолла Армада оқып, зерттеп барып Исламды таңдаған. Көптеген сауалдарының жауабын исламнан тапқан ол былай дейді: " Жауабын таба алмай жүрген көптеген сауалдар мені үнемі мазалаушы еді. Тіршіліктің нақты мағынасы не? Адамның мақсаты мен түпкі барар жері қайда? Т.б. Адамның пікірінше, дін мен пәлсәпа осы сауалдарға жауап іздейді. Бүгінгі әлем діндер мен пәлсәпалық мектептерге толы. Индуизм сияқты кейбіреулерінің тарихы тереңде жатса, кейбіреулері жаңадан пайда болған. Осы әр алуандылық мына мен сияқты ақиқатты іздейтін көптеген жандарды ойландыруы мүмкін. Алайда егер кісі ақиқаттың соңында болып, бүгінгі үлкен діндерді   бірнеше ғасырлық фанатистік, бұзық және бұрмаланған наным- сенім мен тағылымдардан аластатып, тағылымдарының түп- тамырына қараса, Исламға жетеді. Ислам адамзаттың қол сұғушылығы мен бұрмалауынан аман қалып, барлық сұрақтарға ақыл мен жауап беретін жалғыз діни жүйе болып табылады."

Әбдолла Армада өзінің қалай иман келтіргенін былай деп түсіндіреді: "Мен католик отбасында дүниеге келдім. Үнемі католиктердің діни сабақтарына барушы едім. Осындай кластарға барған сайын христиан діні менің керегіме жарамайды деген қортындыға көбірек жеттім. Еркін түрде түрлі діндерге баруды ұйғардым. Өмірге деген түрлі көзқарастарды байқап көрдім. Әрине олардың әрқайсысы бір жылдан көбірек баянды болған жоқ. Исламға дейінгі соңғы таңдаған дінім буддизм діні болды. Бұл діннен де өз саулдарыма мардымды жауап таба алмадым".

Табиғатты оқып, зерттеуге шақыру және Алланы тану үшін илаһи танымның белгілері ретінде жаратылыс құбылыстарына ой салуға адамның назарын аудару Құран тағылымдарының негізгі қағидаларының біріне жатады. Осы аспандық кітап адамды жер, аспан, өсімдік, хайуан және тіпті өзі туралы зерттеп, ғылыми ізденіс жасауға ынталандырады. Алла Тағала Але Имран сүресінің 190-шы аятында осы илаһи белгілер туралы былай дейді: "Шәксіз көктердің және жердің жаратылуында түннің және күндіздің өзгеруінде әлбетте ақыл иелері үшін дәлелдер бар."

Жаратылыс әлемі- ғажайыптар жиынтығы. Осы ғажайыптарға қарап Алланың ұлылығын жан- тәнімізбен сезініп, Алладан өзгені кіші деп санаймыз. Жаратылыс пен табиғатқа терең үңілу мәңгілік ақиқатты түсінуге итермелейді. Жаратылыс әлемі мен ондағы таза, әсем және көңілге қонымды нақыштар әр сөзі Жаратушы Иеміздің бар екеніне жарқын дәлел болып табылатын үлкен кітап. Жаратылыс әлемі Құдайтанудың ең үздік және ең көркем сабағы, әрі илаһи ілім, құдірет және меңгерушіліктің өткір тілі.

Әбдолла да табиғатты зерделеп жаратылыс құбылыстарын ақылмен өлшеп ой салып, Исламға қарай бет бұрады. Ол былай дейді: "Мен алдымен Құдай бар ма әлде жоқ па?" деген мәселеден бастадым. Ақылға салып қарасам, Құдай бар. Әлемде бар әсемдіктер мен табиғаттың көктемде жандануы өктем Жаратушы болмаса мүмкін болмайды. Құдайға қатысты ең үздік анықтама Исламда бар еді. Бұл діннің барлық тағылымдары құдіретті және өктем Алланың бар екенін аңғартатын. Ол Алла жалғыз."

Көптеген данышпандар әлемді осыншама тәртіп және үйлесімділікпен жаратқан Жаратушыының бар екендігін мойындаған. Америкалық химик Джон Адольф Буһлер былай дейді: "Адам табиғаттағы бұлыңғыр жайттарды ашып түсіне алады. Бірақ табиғи заңдарды жарата алмайды. Адам ашатын әр заң оны Құдайға бір адым жақындатып, оған Құдайды жақсырақ таныстырады. Мейірімді Алла осы арқылы өзін адамға көрсетеді. Алайда бұл Алла көрінісінің жалғыз жолы емес. Өйткені ол пайғамбарлар мен қасиетті кітаптар арқылы өзін адамзат баласына таныстырған. Бұл бәрінен де маңызды."

Әбдолла Армада бұрын түрлі діндермен, атап айтқанда Исламмен танысу тәжірибесін бастан өткерген. Ол бұл жөнінде былай дейді: "Осыдан бірнеше жыл бұрын мектепте әлемдегі діндер туралы бір фильм көрдім. Мен мұсылмандардың намаздағы қимылдарына, әсіресе сәждеге жығылған кездегі көркем сахнаға қатты қызықтым. Алайда сол сезіміме қарсы тұрып, менің христиан дінімен еш мәселем жоқ деп өзімді жұбаттым. Десе де көптеген күндері  компаспен Меккенің бағытын тауып алып, құбылаға қарап тұрып, тыныштықты сезінуші едім. Мұсылмандардың сәждеге жығылғанын және олардың өз Жаратушысы алдындағы кіші-пейілділігін еске алу мені ақиқатты іздеуге бекем бел бууға көбірек итермеледі. Исламға деген қызығушылығым көбірек оқып зерттеуіме себеп болды. Ислам туралы көптеген жаңсақ ойларға жауап беретін жан-жақты кітаптарды оқыдым. Түрлі кітаптарды оқығаннан кейін Құран оқудың кереметін түсіндім. Исламға деген қызығушылығым күннен күнге арта түсіп, осы дінге одан сайын тартыла бердім. Алланың бар екенін мойындап, оқып, зерттеп нағыз Исламен танысқаннан кейін ақиқатқа қарсы тұра алмадым. Ақыры нық сеніммен тілімді кәлимаға келтірдім. Мұсылман болу өмірімдегі ең үздік таңдауым болды. Әр күні Исламды жан- тәніммен қабылдауға маған еркін ой берген Құдайға шүкір айтамын."

Қазір осы жаңадан мұсылман болған азамат көбірек еңбектеніп асқақ мақсаттарға қарай қадам басуда. Ол былай дейді: "Исламның маған берген нығметтері ойдағыдан әлдеқайда көбірек болды. Күн сайын жағдайым жақсаруда. Алла Тағала өмірімнің барлық жерін жарық еткен. Құдды алдымнан ең ыстық құшақ ашылғандай. Қазір менің ақиқатты табу жолындағы ізденісім ойдағыдай нәтижеге жетті деп нық сеніммен айта аламын. Өйткені барлық ақиқат пен осы ізденістің шыңын осы бір сөйлеммен қысқа баяндауға болады. Алладан басқа Тәңір жоқ екеніне және Мұхаммед оның пендесі, әрі елшісі екеніне куәлік етемін."

Парсышадан аударған: Жапарбай Шадкам

 

 

 

 

 

باز هم معضل زبان در قزاقستان

باز هم معضل زبان در قزاقستان

مترجم: ع - ایستگلدی  منبع : روزنامه "ترکستان"

اخیرا" در اینترنت نامه سرگشاده از طرف مدعی العموم خطاب به رئیس صندوق ملی ال – اوقات  "سیمرغ"  آقای عمرزاق شوکییف" منتشر گردید .دراین نامه با اشاره به اینکه نهاد مذکور تمامی اخبار و اطلاعاتش را فقط به زبان روسی منتشر میکند ، گفته شده است ،اگر این روند بدین صورت ادامه یابد ، حقوق انسانی ده میلیون شهروند قزاق زبان از جمله قزاقها و دیگر اقوامی که به زبان قزاقی تکلم میکنند نقض گردیده و هشدار میدهیم برای زیرسوال قرار دادن نهاد مذکور اقدام خواهیم کرد.
نکته جالب اینست که در مطبوعات قزاقی عدم استفاده اززبان قزاقی از سوی وزارت خانه ها انعکاس چندانی ندارد.  در اینجا مسئله فقط خود وزارت خانه ها نیست ، بلکه به نظر میرسد زمان آن فرا رسیده که سیاست مملکت را درک نمائیم .
درحال حاضر نه فقط صندوق ملی ال – اوقات  "سیمرغ"  6بلکه همه کمپانی های ملی ، بخش مالی ، بانک و تمامی وزارت خانه ها ، مکاتبات اداری خود را به زبان روسی انجام میدهند .
البته یک تحول دیگر درمقایسه با گذشته وجود دارد و آن این است که تمامی اسناد و مدارک نه فقط به زبان روسی وجود دارد بلکه به زبان قزاقی نیز تهیه میگردد .با این وجود مجریان امر تا به امروز نمیخواهند زبان قزاقی را بعنوان زبان کشور بپذیرند .
ماپیش از این درخصوص عدم استفاده زبان قزاقی از سوی وزارت دادگستری مطلب نوشتیم .امروزحاضریم وزارت کشور و وزارت دارایی را نیز به این فهرست اضافه نماییم .چرا که تمامی بانکهایی که با آنها سرو کار داریم اسناد رسمیشان به دو زبان تهیه وتدارک دیده شده است، اما از آنجائیکه مدیران بانکها زبان قزاقی را نمی فهمند مجبوریم آن اسناد و فرمها را به زبان روسی پر نماییم.
اگر بخاطر داشته باشید چندی پیش در اینترنت خبری مبنی برکشمکش میان مامور راهنمایی و رانندگی با یک خبرنگار منتشر گردید .دراین واقعه بازرس راهنمایی و رانندگی تعمدا از صحبت به زبان قزاقی امتناع ورزیده و ادعا کرده آنرا نمی فهمد .اخیرا" گذرمان به مامور مذکور رسید .هنگامی که خواستیم برگه خلافی را که به دو زبان تدارک دیده شده است پر نماییم وی به ما دستور داد که به زبان روسی بنویسیم .
سوال کردم چرا به زبان قزاقی ننویسم ؟ وی در پاسخ گفت برای نوشتن به زبان قزاقی هنوز آمادگی نداریم و کامپیوتر زبان قزاقی را نمی پذیرد .
مشابه این واقعه سال گذشته هنگامی که مدارکم مفقود گردیده بود رخ داد .ماموران اداره امور داخلی منطقه آلمالی مرا وادار کردند که درخواستم را درباره اعلام مفقودیت مدارک به زبان روسی بنویسم.

 اخیرا از شرکت هواپیمایی "ایرآستانا" بلیط خریداری کردم .یک مسئول شرکت مذکور اظهار داشت ،کامپیوتر شرکت، نام و فامیلم را چون به زبان قزاقی نوشته ام قبول نمی کند .چرا که سیستم کامپیوتر آنها الفبای قزاقی را پشتیبانی نمی کند .
اینگونه مسایل و مشکلات را اگر بخواهیم فهرست نماییم به درازا می کشد .مشکلات فوق الذکر ناشی از هدفمند نبودن سیاست کشور و بی تفاوتی در قبال زبان کشوری می باشد.
براساس برنامه کشور درخصوص توسعه زبان، در فاصله سالهای 2011 تا 2020 ماباید درسال 2020 صددرصد به زبان کشور ( قزاقی ) روی آوریم .اما چگونه ؟ این مورد دربرنامه مذکور دقیقا نشان داده نشده است .
در برنامه توسعه زبانها مربوط به سالهای 2010 - 2001 رویکرد استانها به زبان قزاقی دقیقا نشان داده شده بود .البته اگرچه این مورد نیز به تحقق نپیوست اما هدفمندی برنامه را مشاهده نمودیم .
اما در برنامه کنونی جز شعار گرایی نیرویی دیگری برای حل این مشکل مشاهده نمی شود.
متاسفانه بااینکه تعداد افرادی که به زبان قزاقی تکلم می نمایند سال به سال درحال رشد می باشد .
سیاست کشور درقبال زبان قزاقی درحال پسرفت است.دراثر بی توجهی دولت به مسئله روحیه ملی ، سیاست ملی و زبان قزاقی برای این امر نیز تبلیغات چندانی صورت نمی گردد.
بویژه رسانه های روسی زبان تا به امروز ایده اعطای درجه زبان دوم کشور به زبان روسی را مطرح میکنند .
دریکی از مقالات روزنامه  ؟ سردبیر"آن رحیم جانوف" شهروندان قزاق زبان را شهروندان درجه دو نامید .
مفسر مستقل " ویکتور کووتونوفسکی در مصاحبه با روزنامه " آبشستوه ننایا پازیتسیا گفت، مسئله این است که روسهای قزاقستان تا به امروز به لحاظ همگونی اتباع کاملا مشخص نشده اند .

اکثریت آنها آگاهانه یا ناآگاهانه به ظهور امپراطوری جدید اعتقاد دارند .این مسئله موجب بی اعتمادی قزاقها میشود .تنها یک مسئله میتواند این پرده بی اعتمادی بین دوقوم بزرگ را برطرف نماید و آن این است که تمامی اتباع کشور به زبان قزاقی تکلم نمایند .به نظرمن روسها فقط هنگامی که به زبان قزاقی صحبت کنند میتوانند ارزشهای ملی و فرهنگی خود را طلب نمایند .تا زمانی که راهکارهای ارتقاء زبان قزاقی به زبان کشور بررسی نگردد و این زبان ، زبان درجه دوم تلقی گردد و زبان روسی از رسمیت نیفتد .
این روند به همین منوال ادامه خواهد یافت .

ماقال ماتەلدەر

ماقال ماتەلدەر

جالقاۋلىق  ازدىرار ، ەڭبەك وزدىرار.

ۇلكەنگە  كىشىلىكپەن قاراعانى ، كىشىنىڭ ۇلكەندىككە جاراعانى.

جاۋعا  سىلتەر قارۋىڭدى جاقىنىڭا سىلتەمە.

 ار ىستى كوزىڭ كورمەي سەنبە

وتكەن ىسكە وكىنبە، ونبەستى قۋما

ەر  جاقسىسى ەلىن ساعىنار ، ات جاقسىسى جەرىن ساعىنار.

سوز جەردەن اۋىر ، كۇننەن جىلى.

ۇستاي بىلسەڭ وزىڭدى ، حالىق تىڭدار سوزىڭدى.

اراق بەرگەنگە بارما، اقىل بەرگەنگە بار.

جازدا شالعى ۇستاعان- قىستا ايىر ۇستار.

نان- استىڭ باسى، تارتىپ ىستىڭ باسى.

قوناق الدىمەن قاباعىڭا قارايدى، ونان سوڭ تاباعىڭا قارايدى.

 

يسلام- مەنىڭ تاڭداۋىم (1)

يسلام- مەنىڭ تاڭداۋىم (1)

 

    ادام وزىنىڭ ادامي بولمىسى تۇرعىسىنان تۇراقتى جانە وزىندىك اسىل تالاپتارى بار جانە ەشقاشان وسى قاسيەتتەرىنەن ايرىلمايدى. وسىنداي ادامزاتتىق تۇراقتى تالاپتار بارلىق ادامداردىڭ بويىندا جاراتىلىسىنىڭ باسىنان بار جانە ونىمەن ءبىرگە بولادى. دىنگە دەگەن مۇقتاجدىق ادام بويىنداعى تامىرى تەرەڭدە جاتقان تالاپتاردىڭ قاتارىنا جاتادى. تاريحي زەرتتەۋلەر دە ادامنىڭ ۇنەمى ءبىرەۋگە سىيىنۋعا جانە جاراتۋشى يەسىن تانۋعا مۇقتاج بولعانىن جانە دىننىڭ وسى قاجەتتىلىككە جاۋاپ بەرگەنىن اڭعارتادى.

    ەۋروپاداعى رەنەسانس پەن ونەركاسىپتى توڭكەرىستەن كەيىن عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ وسۋىمەن كەيءبىرەۋلەر دىندى شەتكە ىعىستىرۋعا نەمەسە ونى ادامنىڭ ومىرىنەن الىپ تاستاۋعا ۇمتىلدى. الايدا ادامزاتتىڭ عىلىمي ىلگەرىلەۋى ادامنىڭ رۋحاني قاجەتتىلىكتەرىنە جاۋاپ بەرە العان جوق. وسى ماسەلە ادام ۇشىن رۋحاني تۇرعىدان كوپتەگەن قيىندىق تۋعىزدى. امەريكالىق تاريحشى ۆيل دورانتتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، عىلىمنىڭ دامۋىمەن بىز تەحنيكا تۇرعىسىنان ىلگەرىلەدىك تە، ماقسات- مۇرات تۇرعىسىنان كەدەيلەنە تۇستىك. بۇگىنگى ادامزات وز ناپسىسىنەن گورى ماتەرياعا كوءبىرەك ۇستەم بولعان. باسقاشا ايتقاندا تابيعي عىلىمدار جارىق شىراق سەكىلدى بۇلىڭعىر جايتتاردىڭ ءبىر بولىگىن قاراڭعىلىقتان شىعارىپ، ادام ۇشىن ايقىنداپ بەرگەن، الايدا بۇل شىراق ار قاراڭعىلىقتى جارقىراتۋعا پايدا بەرگەن جوق. ادام عىلىم سالاسىندا ىلگەرى باسقان سايىن، وزگە بەلگىسىز جايتتاردان حاباردار بولادى، ءبىراق ونىڭ بويىنداعى رۋحانيات پەن احلاقتىڭ وڭى كەتىپ، الەم احلاقتىق داعدارىس، بۇزىقتىق جانە بولمىسسىزدىققا تاپ بولۋدا.

برازيليالىق جازۋشى حوزۋە دە كاسترو بۇل جونىندە:"الەم عىلىم مەن ونەركاسىپ سالاسىندا كەرەمەت دامىعان، ءبىراق الەم ساياساتى جابايىلىق داۋىردى باستان كەشۋدە"- دەيدى.

   بۇگىندە الەم كوپتەگەن داعدارىستارعا كەز بولىپ وتىر. قازىرگى قوعامدار رۋحانيات پەن احلاق جاعىنان قاتتى كەدەيلەنىپ كەتكەن. وسى قيىندىقتاردىڭ سەبەپ- سالدارىن تەكسەرىپ قاراعاندا ويشىلدار مىنا اقيقاتقا قول جەتكىزگەن. ادام باقىت اسپانىندا سامعاۋ ۇشىن عىلىم مەن رۋحانيات اتتى قوس قاناتقا مۇقتاج. عىلىم مەن ماتەريالدىق ىلگەرىلەۋشىلىكتەر ادامدى باقىتقا جەتكىزەتىن باعىتتان اۋىتقىماۋى ۇشىن دىن جانە يلاھي تاعىلىمدار شام- شىراق سەكىلدى ومىر جولدارىن جارقىراتادى. ويشىل، ۇستاز مۇرتازا مۇتاھھاري كوركەم سويلەمدەرمەن عىلىم مەن دىننىڭ سەرىكتەستىگىن بىلاي باياندايدى:"عىلىم بىزگە جارىق پەن وكتەمدىك سىيلاسا، يمان- ماحاببات، ۇمىت جانە جىلىلىق سىيلايدى. عىلىم تابيعاتتى، ال يمان ادامدى قالىپتاستىرادى. عىلىم مەن يماننىڭ ەكەۋى دە سۇلۋلىق، ءبىراق عىلىم اقىلدىڭ كوركەمدىگى، ال يمان- رۋحتىڭ سۇلۋلىعى بولىپ تابىلادى. عىلىم اۋرۋلار، سۋ تاسقىنى مەن جەر سىلكىنىسى الدىندا قاۋىپسىزدىك سىيلاسا، يمان بويكۇيەزدىكتەر مەن جالعىزدىققا قارسى قاۋىپسىزدىك سىيلايدى. عىلىم الەمدى اداممەن سايكەستەندىرسە يمان ادامدى وزىمەن سايكەستەندىرەدى."

   قازىرگى عاسىردا دىنگە جانە رۋحانياتقا دەگەن بەت الىس ادامزاتتىڭ الدىنان جارقىن كوكجيەكتەر اشىپ وتىر. يسلام مەن ونىڭ اسقاق تاعىلىمدارىنىڭ وسى بەت الىستا ۇلەسى زور. ماتەريالدىق وركەنيەتتەن جالىققان ادام جاۋاپسىز قالعان كوپتەگەن ساۋلدارمەن قازىر يسلامدى وزىنىڭ اقىلعا ساي كەلەتىن تالاپتارىنا قارسى ەمەستىگى بىلاي تۇرسىن، ونى   باقىتقا جەتەلەيتىن قۇبىلىس رەتىندە كورىپ وتىر.

 امەريكا قۇراما شتاتتارىندا قىزمەت اتقاراتىن حالىقارالىق يسلامدىق وي كەڭسەسى جۋىقتاعى زەرتتەۋلەرى باتىس ەلدەرىندەگى يسلامدى زەرتتەۋگە دەگەن قۇلشىنىستىڭ كوبەيىپ جاتقانىن كورسەتەدى. وسى كەڭسەنىڭ زەرتتەۋى بويىنشا، باتىستاعى حالىق ادام كىم؟ جانە ونىڭ تاعدىرى قالاي بولادى؟ دەگەن ساۋالداردىڭ جاۋابىن ىزدەستىرۋدە. سونداي- اق باتىس مەكتەپتەرى تيىمسىز بولعاندىقتان، يسلامدى زەرتتەۋگە كىرىسىپ وسى دىنگە بەت بۇرۋدا. شىن مانىندە يسلام دىنىندەگى تارتىمدىلىقتار وسى دىننىڭ ورىس الۋىنا سەبەپ بولىپ وتىر. يسلامنىڭ ەڭ ماڭىزدى كورنەكتى تارتىمدىلىعى سول العاشقى كۇندەرىنەن ونىڭ احلاقتىق دەمەۋى بولعان. وسى تارتىمدىلىقتىڭ وشاعى- قۇران وزىنىڭ نازىك ويلارى جانە اسقاق تاعىلىمدارى ارقىلى ادامداردى وزىنە باۋراپ الادى.

    زەيد شاكەر امەريكاداعى كاليفورنيا شتاتىنا قارستى بەركليدە دۇنيەگە كەلگەن. ول قازىر مۇسىلماندار قوعامىنداعى بەلسەندى دىني كەڭەسشىلەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. زەيد باتىستاعى يسلامدى زەرتتەۋشىلەردىڭ ءبىرى. ول الەمدەگى تۇرلى دىندەر مەن نانىم- سەنىمدى زەرتتەپ قاراعان سوڭ، يسلام دىنىن قابىلداعان. ول بىلاي دەيدى:

"مەن نەگىزىنەن اقيقاتتى جانە ومىردىڭ مانىن تەرەڭ تۇسىنۋدى ماقسات ەتتىم. جاسوسىپىرىم شاققا اياق باسقان كەزدە ومىردىڭ ماتەريالدان ارتىق ەكەنىن تەز ۇقتىم. سوندىقتان وزىم جانە توڭىرەگىمدەگى نارسەلەر تۋرالى ويلايتىنمىن. اقيقاتتى تابۋعا دەگەن ۇمتىلىسىم اقىر سوڭىندا دىندەردى زەرتتەۋگە كىرىسۋىمە سەبەپ بولدى. العاشىندا حريستيان دىنىن زەرتتەۋگە كىرىستىم. وتباسىم جانە مەن تۇراتىن قوعام حريستياندار بولسا دا حريستيان دىنى تۋرالى ەش نارسە بىلمەۋشى ەدىم. حريستيان دىنى تۋرالى تۇرلى كىتاپتاردى وقىپ، وسى دىنگە قاتىستى سەنىمىم ازايىپ، كۇدىكتەنە باستادىم. وسىنداي ساتىعا ەنگەن تۇستا، ءبىرتىندەپ كوممۋنيزم مەن اتەيستىككە تارتىلدىم. بىلىم دەڭگەيىم جوعارىلاپ، كوممۋنيزمدە دە كەمشىلىكتەر كوپ ەكەنىن تۇسىندىم. اقىرىندا يسلام تۋرالى ءبىر كىتاپتى وقىپ، ساۋالدارىما جاۋاپ تاۋىپ، يسلامنىڭ الەۋمەتتىك دىن ەكەنىن ۇقتىم. يسلام تانىمدارى جونىندە ءبىرنەشە اي زەرتتەگەننەن كەيىن وسى دىندى قابىلدادىم." شاكەر مىرزا وز اڭگىمەسىن بىلاي دەپ جالعاستىرادى:

"مەن قاۋىپسىزدىك پەن تىنىشتىقتى يسلامنان باسقاشا تاپتىم. اللانى ەسكە الۋ ماعان تىنىشتىق سىيلاپ، رۋحىمنىڭ وسۋىنە سەبەپ بولدى."

    قازىر يسلام الەمنىڭ وزگە ايماقتارىندا، اتاپ ايتقاندا ەۋروپادا ورىس الۋدا. تۇرىك تىلىندەگى "AKTUەL" اتتى جۋرنالدا شىققان ماقالادا:

"باتىس زەرتتەۋشىلەرىنىڭ پىكىرى بويىنشا  ەلۋ جىلدان كەيىن ەۋروپا يسلامدى تاراتۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى ورتالىعىنا اينالادى.  ،"- دەپ جازعان.

   يسلامعا بەت بۇرۋ تولقىنى بريتاندىقتار اراسىندا كەڭ ورىس الۋدا. 2011- جىلدىڭ باستالۋىمەن جاڭادان يسلامدى قابىلداعان مىڭداعان بريتاندىق حازىرەت يسا تۋرالى جاڭا كوزقاراسقا يە بولىپ، ونى اللانىڭ  ۇلى رەتىندە ەمەس، قۇدايدىڭ  ۇلى پايعامبارلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قۇرمەتتەپ جاڭا حريستيان جىلىن وز تۋىستارىمەن ءبىرگە تويلادى. سونداي- اق زەرتتەۋلەر ەۋروپالىق ەلدەردە مۇسىلماندار قاتارىنىڭ كوبەيۋىمەن، ولاردىڭ اراسىندا دىني بىلىمنىڭ دامىپ، ورىستەپ جاتقانىن كورسەتەدى. ۇندىستاننىڭ حايداراباد قالاسىندا شىعاتىن ۇردۋ تىلىندەگى ءبىر گازەت جۋىقتا ءبىر ساۋالناما جۇرگىزىپ، بىلتىر يسلام دىنىنە كىرگەن 5 مىڭ بريتاندىقتىڭ باسىم كوبى يسلامدى قابىلداۋىنا وسى دىننىڭ ادامدى تاربيەلەيتىن تاعىلىمدارى نەگىزگى تۇرتكى بولدى دەپ جاريالاعان.

   وسىلايشا، يسلامنىڭ جانجاقتىلىعى مەن وسى دىننىڭ ادامدار اراسىندا قالىپتاستىراتىن سەرگەكتىگى، يسلامعا بەت الۋ ۇردىسىن قارقىنداتىپ وتىر. وسى تاقىرىپتىڭ ماڭىزدىلىعىنا قاراپ، جاڭادان مۇسىلمان بولعاندار اۋزىنان يسلامعا بەت بۇرۋىنىڭ سەبەپتەرى مەن تۇرتكىلەرى جونىندە تىزبەكتى ماقالا ازىرلەپ، ولاردىڭ بۇل جونىندەگى وي- پىكىرلەرىمەن تانىستىرۋدى ماقسات تۇتىپ وتىرمىز. بۇل جيناق جاڭا مۇسىلمانداردىڭ كوزقاراسىنشا يسلامنىڭ تارتىمدىلىقتارىن بەينەلەيدى.

جالعاسى بار..

پارسىشادان اۋدارعان: جاپارباي شادكام

Иншиқақ сүресі

 "Иншиқақ" сүресі

Аса қамқор, ерекше мейірімді Алланың атымен бастаймын.

Аспан жарылған сәтте, (1)

Лайықты болып, Раббына бой ұсынған кезде, (2)

Жер созылған сәтте, (3)

Ол, ішіндегіні шығарып босатқан сәтте, (4)

Раббына бой ұсынып, лайықты болған кезде; (5)

Әй адамзат! Негізінде сен Раббыңа қарай өте тырыссаң; сонда Оған жолығасың. (6)

"Иншиқақ" сүресінің алғашқы аяттарын оқыдыңыздар. Алғашқы аяттар "Иза" сөзін келтіріп, бір қозғалыс пен төңкерістің басталуын хабарлайды. Ол кезде әлем өззгереді, көктер жарылып, жұлдыздар ыдырап, күн қараңғы болып, жер созылып, қиямет пайда болады. Құран қайта қайта қуаттайтын бұл өзгеріс, бір дәуірдің аяқталып, жаңа әлемнің басталуы болып табылады. Осы өзгеріс жүзеге асқан кезде көктер мен жер және жаратылыс әлемі Жаратушыға сөзсіз бағынады. Аяттар көркем баяны мен адамның көңілін осы жайтқа аударады; Әй адамзат! Негізінде сен Раббыңа қарай өте тырыссаң; сонда Оған жолығасың.

Барлық адамдар еңбек етіп жатыр. Барлығы Аллаға жолығады. Ізгілер мен жамандар барлығы Аллаға қарай барады. Алайда аяттардың ескеруінше, Аллаға жолығатын жақсылар шыншыл әрі тура жандар болып табылады. олардың амал дәптері оңынан біріледі. Өйткені теріс амалдары болған емес. Олар тура жолда болған. Сондықтан олар қайғыға баптайды. Шат- шадымен пікірлестеріне қарай оралады. Бұл олардың дүниеде Раббының жолында еткен еңбегінің нәтижесі.

Алайда амал дәптері арт жағынан берілетіндерге келсек, "Иншиқақ" сүресінің оныншы аятынан  кейін жамандық жасаушыларға тоқталады. Оларға амал дәптерінің арт жағынан берілуі дүние тіршілігінде адасқан бағытын көрсетеді. Амал дәптерін арт жағынан алатындар: Әттең! Құрйтын болдық деп айқайлайды. Аяттар оларды жалындаған тозақта сипаттайды. Бұл олардың илаһи бағыттан жүз бұруының нәтижесі. Олар есептесу күні болмайды, кері оралмайды деп ойлап, күнәға белшеден батып, күнәһарлар арасында мәз- мейрам болып жүрген еді. Дәл осы кезде Алла Тағаланың өздерін көріп отырғанынан қапы қалды. Енді осы көркем әрі ескертуші аяттарды назар аударалық:

Ал енді кімнің дәптері оңынан берілсе; (7)

Сонда Ол, дереу жеңіл есеппен есептеледі. (8)

Ол, үй ішіне-қуанып қайтады. (9)

Ал және кімнің дәптері арт жағынан берілсе; (10)

Сонда ол, дереу өлім шақырады. (11)

Қайнаған тозаққа түседі. (12)

Өйткені ол, өз үйінде мәз-мейрам еді. (13)

Негізінде ол, әсте (Аллаға) қайтпаймын деп ойлады. (14)

Олай емес. Расында Раббы оны көздеуде еді. (15)

Аяттардың жалғасы көркем тілмен адамды күннің жарығы, күн батар кездегі шапақ, түннің қараңғылыығы және айдың нұры сияқты өзгерістерге терең ой салуға шақырып, адамға қаратып: Әлбетте сендер, бір жағдайдан бір жағдайға өтесіңдер. Сонда оларға иман келтірмейтін не болды? Оларға Құран оқылған кезде, сәжде қылмайды,- дейді.

Осы аяттарды бірге оқылық:

Жоқ, шапақ уақытына, (16)

Түнге әрі ішіндегі нәрсеге, (17)

Толған айға серт. (18)

Әлбетте сендер, бір жағдайдан бір жағдайға өтесіңдер. (19)

Сонда оларға иман келтірмейтін не болды? (20)

Оларға Құран оқылған кезде, сәжде қылмайды. (21)

Соңғы аяттар жоққа шығарушыларды ауыр азаппен қорқытады. Әлбетте иман келтіргендер мен ізгілердің жағдайы басқаша. Олар сарқылмас зор сыйлыққа бөленеді дейді.

Парсышадан аударған: Жапарбай Шадкам

 

 

حضور جوانان قزاق در کلیساها

حضور روز افزون جوانان قزاق در کلیساها

منبع : سایت "آرقار"  

در شرایط کنونی ، اوضاع و احوال دینی در قزاقستان حساس است .بر اساس  مدارک موجود ، در اول ژانویه سال 1989 میلادی نزدیک به 700 اتحادیه دینی متعلق به 30 جریان مذهبی وجود داشته است .درحالی که در یکم ژانویه 2003 میلادی، 3206 اتحادیه دینی فعال بوده که از بین آنها 1652 اتحادیه دینی اسلامی از جمله  1642 اتحادیه اهل تسنن  دو جریان شیعی ، دو اتحادیه صوفی گرایانه  و چهار جریان احمدیه وجود دارد .
علاوه براین در قزاقستان 241 اتحادیه دینی وابسته به کلیسای پراوسلاو ، هفت کلیسای استرائوبریاد ، 77 اتحادیه کلیسای کاتولیک رم و کلیسای اتحادیه های پروتستان فعالیت می کنند .فقط در شهر آلماتی 13 کلیسا ، یک دیر مردانه و یک راهبه خانه و یک کلیسای کوچک واقع شده است.بیشتر کلیساها در سالهای 2008 - 1996 احداث شده اند .اگر کلیساها و عبادتگاه های اطراف آلماتی را به این موارد اضافه کنیم ، تعداد آنها به راحتی از عدد صد فراتر می رود .جمعیت روس های قزاقستان که مسیحی هستند سالیانه یک ، یک و نیم درصد درحال کاهش است ، حال آنکه تعداد کلیساهای آنها سال به سال در حال افزایش است .
این موضوع حاکی از اجرای یک سیاست زیرکانه است .خلاء روس های مراجعه کننده به کلیسا را قزاق ها پر می کنند و این یک واقعیت تلخ است .برای مشاهده این وضعیت به یکی از کلیساها سر زدیم .
پارک " 28 پانفیلووها" ,اطراف پر از مردمی است که در حال گردش در پارک یا استراحت هستند .
ما قزاقها مردمی هستیم که همواره مهمان را به اندازه خدایمان گرامی داشته ایم .موید حرفمان کلیسای دین بیگانه است که در وسط پارک واقع شده است .با اینکه به منظور بازدید از کلیسای واقع شده دراین پارک آمده ام ، جرات نکردم به یکباره وارد این مکان شوم .چیزی که طی مدت کوتاهی که این کلیسا را تحت نظر داشتم مشاهده کردم ، در میان مراجعین به کلیسا قزاق ها نیز از سایر اقوام کم نمی آوردند .
هیچ کدام از انها به مانند من با وضعیتی نامرتب نبوده ، بلکه گویی به منزل پدرشان آمده با دست هایشان علامت صلیب را برسینه حک کرده ، انگشتان خود را بوسیده و در حال ورود بودند .مشاهده این وضع برای من جالب بود .بنابراین من هم در پی آنها وارد کلیسا شدم.داخل کلیسا چراغی روشن بود .صدای همهمه جمعیت کم نبود. آنها با نگریستن به تصاویر موجود بر روی دیوار در حال  صحبت بودند.  درحالی که با نگاهی پرسشگرانه به قزاق های داخل کلیسا مبنی بر اینکه چرا گمراه شده و به این مکان آمده اند ؟ درحال گشت و گذار بودم .ناگهان چشمم به جوانی افتاد که سراپا سیاه پوشیده و دارای محاسن بود .
ابتدا تصور کردم وی فردی از قومیت کره ای یا چینی باشد که از نظر ظاهر به ما شباهت دارد ، اما این امید من برآورده نشد.  وی یک جوان قزاق بود .نام این جوان روحانی را پرسیدم ، وی کمی تامل کرده و پرسید : کدام نامم را می گویی ؟ مشخص شد اولیایش بر طبق سنن قزاقی در گوشش اذان گفته و نامش را ایلدوست ( دوست مردم ) نهاده اند ، به این امید که در آینده دوست مردمش باشد .آنها هیچ وقت تصور نمی کردند فرزندشان به دامان یک دین بیگانه پناه برد .وی بعد از ورود به مذهب پراوسلاویه مسیحی ، نام خود را به ایلگی تغییر داده بود.ایلگی کوبیف شش سال در مسکو در رشته تاریخ تحصیل کرده است ،اما در حال حاضر در کلیسای وزنسنکی خادم کلیساست.
به گفته وی ، ابتدا پدر و مادرش با مسیحی شدن وی مخالفت کردند ، اما بعدها با این توجیه که خداوند در همه مکان هاو ادیان یکی است موافقت کردند .وی در پاسخ به این سوال که پدر و مادرش پیرو چه دینی هستند ، گفت، آنها خود را مسلمان می دانند ، اما تاکنون به مسجد نرفته اند .ایلگی متاهل است .وی با یک دختر روس پیرو مذهب پراوسلاویه مسیحی ازدواج کرده است .ابتدا قصد داشته با یک دختر قزاق ازدواج کند، ولی اولیا دختر با دانستن اینکه وی مسیحی شده وی را ازخود طرد کردند .
در کلیسا به طور کامل به زبان قزاقی موعظه گفته نمی شود ، اما این مهم در آینده توسط ایلگی به تحقق خواهد پیوست .
هنگامی که شنیدیم روزانه 35 الی 40 فرد قزاق به کلیسا مراجعه می کنند ، متعجب شدیم .چاره ای جز باور این اظهارات را نداشتیم چرا که طی یک ساعت و نیمی که در کلیسا بودیم ، حدود ده مراجعه کننده قزاق را مشاهده کردیم .

ایلدوس یا به قول خودش ایلگی گفت : پیش از این با قزاق هایی که هفته ای یک یا دو بار به این مکان مراجعه می کردند گردهم آمده و محفل گفتگو را تشکیل می دادیم ، اما اخیرا" اینگونه گردهماییهایمان کاهش یافته است .
وی چند بار قصد ترک این محل را داشته ، اما سرانجام به این نتیجه رسیده است که مذهب پراوسلاویه برتر از دیگر ادیان و مذاهب است و از تصمیم خود منصرف شده است .
" قزاق ها فطرتا" به مسلمانی نزدیک هستند .مسیحیت برای انسانیت جایگاه والایی را قائل است .
مسیحیت می گوید ، دشمن خود را نیز دوست بدار .اگر برصورت تو سیلی زدند ، طرف دیگر صورتت را نیز برای سیلی خوردن آماده کن .قزاق ها خشن هستند .ما را چه به مسلمانی ؟ می گویند به خداوند ایمان داشته باشی ، کافی است .مسلمانان زنان را در جایگاه دوم قرار می دهند .انگاری که زن جان ندارد .
گفته می شود ، اگر مرد از دنیا برود در بهشت در بین 40 حوری محصور خواهد بود ، حال آنکه گفته نمی شود اگر زن از دنیا برود به کجا خواهد رفت ؟ در مسیحیت همه برابرند ."
اینها عقاید ایلدوست  یا همان ایلگی برای قائل بودن جایگاه والا برای مسیحیت است.
هنگام خروج از کلیسا جوان قزاق دیگری به همراه من از آن محل خارج شد .وی را به حرف کشیدم و او نیز خودداری نکرد .وی که یک دانش اموز بود و خود را "غیرت" معرفی کرد در پاسخ به این سوال که ، به چه منظور در کلیسا بودی ، گفت : "این مکان از یکسو در حکم یک نمایشگاه است.من مسیحی نیستم ، و هنگام تفریح در پارک برای تماشای کلیسا وارد آن شدم ."
در این هنگام یک فکر سرد دیگر در ذهنم نقش بست . براستی اگر جوانانی که به منظور تفریح و گردش وارد پارک می شوند با دیدن زرق و برق ظاهری کلیسا که درست در وسط پارک واقع شده است ، برای تماشای عمارت کلیسا وارد آن شوند ، چه کسی تضمین می کند ، آنها در محل توقف نکرده و جذب ظاهر فریبندن آن نشوند؟
کلیسای مذکور مانند اژدهایی است که با وزیدن نسیمی هر چه در پیرامونش است در بین خود گرفته و با آتش خود آن را دربرمی گیرد .سرد و دهشتناک جلوه می کند .
لپ کلام : به جای اینکه بگویم چه جریانات دینی در قزاقستان موجود است ؟ درستتر آنست که بگویم در کشور ما چه جریانات دینی وجود ندارند ؟ فردی می گفت ، در سرزمین قزاق ها جریانات و فرقه های  مذهبی از زمین و آسمان می بارد .
دیگر حتی از قزاق هایی که همه مسلمانان را تروریست تصور کرده و از ترس به کلیسا پناه می برد ، متعجب نمی شویم .می دانیم که در قزاقستان 23 درصد روس وجود دارد .ما مخالفتی با دین و زبان آنها نداریم ، اما گسترش روزافزون قزاق هایی که به کلیسا می روند ، برای ما رنج آور است .
ما می گوییم ، حاکمیت کشور با توجه به این مساله اگر در مسایل دینی با جدیت دخالت نمی کند ، حداقل برای آینده قوممان یک برنامه ویژه تدارک ببیند .
قزاقستان که در زمان شوروی "آزمایشگاه خلقها " نامیده می شد درحال حاضر در بین کشورهای جامعه مستقل مشترک المنافع به لحاظ تعدد و تنوع ادیان و مذاهب پیشتاز است.
موید حرفمان این نکته است که در کشورمان در حال حاضر 3000 هزار موسسه فرهنگی وابسته به 46 دین و مذهب موجود است .فقط کافی است بگوییم که 4209 اتحادیه مذهبی در کشور فعالیت می کنند که 38 نشریه و روزنامه و مجله منتشر می کنند .آیا این برای کشوری با جمعیت 16 میلیون نفر رقم بالایی نیست ؟ کارشناسان می گویند ، تعدد و تنوع ادیان و مذاهب به مانند کشور ما بندرت به چشم می خورد و حتی در جهان موجود نیست.
راه سامان بخشیدن به این وضعیت یا به عبارتی دقیقتر مهار آن چه می باشد؟ انبوه مردم ، به ویژه روشنفکران بر این عقیده اند که باید قوانین محکم و متقنی درخصوص ادیان و مذاهب اتخاذ کرد ، و گرنه چنانکه درحال حاضر در کشورمان 33 میسیونر خارجی پراوسلاویه ، 172 کاتولیک و 133 میسیونر خارجی پروتستان فعالیت می کنند ,در این اواخر ، جریان های کاتولیک ، پروتستان و تشکلات غیر متعارف دینی تحرک فعالانه ای دارند .
بیکاران ، افرادی که در زندگی نتوانسته اند به جایگاه شایسته ای دست یابند ، کسانی که در جستجوی معنویت هستند ، افرادی که در زندگی شخصی و خانوادگی تحمل فشارهای روانی را نداشته اند ، کسانی که از اسلام شناخت عمیقی ندارند ، به ویژه جوانان به دام موعظه های میسیونرها می افتند ، این برای جوانان قزاق خطرناک است.

                                            برگردان از قزاقی به فارسی :  ع- ایستگلدی

اعلام زمان قطعی افتتاح بزرگترین مسجد آسیای مرکزی در قزاقستان

اعلام زمان قطعی افتتاح بزرگترین مسجد آسیای مرکزی در قزاقستان


بزرگترین و مجهزترین مسجد در کشورهای آسیای مرکزی روز "ششم جولای" آینده به بهره برداری خواهد رسید.

به گزارش خبرگزاری فارس، نورسلطان نظربایف رئیس جمهوری قزاقستان با تقاضای تسریع در روند احداث مسجد "حضرت سلطان" که بزرگترین مسجد جامع در آسیای مرکزی خواهد بود، خواست که آن در تابستان درهای خود را برای نمازگزاران باز کند .

تلاش نهادهای رسمی قزاقستان برای افتتاح این مسجد بزرگ در حالی است که بخش زیادی از این بنای در دست احداث حدود سه ماه پیش بر اثر آتش سوزی سوخت.

در این آتش سوزی بخش هایی از سقف مسجد در حال ساخت به شدت آسیب دید.

آتش سوزی مسجد جامع شهر آستانه و بزرگترین مسجد قزاقستان علاوه بر خسارات هنگفت، یک کشته و پنج زخمی نیز برجای گذاشت.

مسجد موسوم به حضرت سلطان در 13 هکتار در دست ساخت بوده و هم اکنون بزرگترین مسجد در آسیای مرکزی محسوب می‌شود.

ساخت این مسجد در سال 2010 آغاز شده و قرار بود در بیستمین سالگرد استقلال جمهوری قزاقستان در اوایل دی ماه سال گذشته مورد بهره برداری قرار گیرد، اما نورسلطان نظربایف رئیس جمهوری در بهار سال گذشته پس از بازدید از مراحل ساخت، یک سال دیگر هم برای تکمیل این طرح به پیمانکاران فرصت داد.

وی در جریان بازدید از مراحل پایانی ساخت بزرگترین مسجد آسیای مرکزی گفته بود، این مسجد از محل هدایای مردمی ساخته می‌شود.